رشد شتابان شهر و شهرنشینی و گسترش مسائل و مشکلات زندگی شهری باعث شده تا نیاز به حضور فعالانه و تأثیرگذار زنان در عرصه‌های مدیریت شهری بیش از پیش احساس شود.

به گزارش روابط عمومی شهرداری سبزوار، زنان همانطور که امور خانه را که مصداق کوچکی از امور شهری است، به راحتی مدیریت می‌کنند، می‌توانند در سطوح مختلف مدیریت شهری نقش و تأثیر چشمگیری داشته باشند.

در ایران زنان در سازمان‌های اداری مرتبط با مدیریت شهری نقش بسیار ناچیزی دارند، این در حالی است که یکی از مسائل مهم در برنامه ریزی شهری در کشورهای پیشرفته، مشارکت پایدار مردان و زنان در همه بخش‌های مختلف برنامه ریزی شهری است.

تحقیقات اخیر درباره شهرسازی و برنامه ریزی و توسعه شهری نشان می‌دهد که بهترین راهکار برای مواجهه با چالش‌های اصلی موجود، تنها ساختن فیزیکی ساختمان‌ها نیست بلکه بهترین راهکارتقویت منابع اجتماعی و سرمایه‌های انسانی است.

در نظریه مدیریت مشارکتی شهرها چنانچه زنان نه‌تنها با مشارکت فعالانه بلکه با ایفای نقش محوری خود در این عرصه حضور یابند توسعه شهری طولانی مدت، جامع‌تر و پایدارتر خواهد بود زیرا زنان به ابعاد نیازهای همه گروه‌ها در اجتماع توجه می‌کنند.

نظر به اینکه پرورش نسل و تربیت فرزندان به عهده زنان است و کودکان را از آغاز تولد زنان با شیوه زیستن فرهنگ و راه و رسم ارتباط با محیط  آشنا می کنند، در برنامه ریزی ها نقش زنان در مقابله با آلودگی های زیست محیطی وغیره بسیار حائز اهمیت است و می توان زنان را عامل اصلی انتقال فرهنگ، سلامت نسل های آینده و مسئولیت پذیری در شهر دانست.

لذا شهرداری ها می توانند برنامه جامع آموزشی، توانمند سازی و سازماندهی زنان برای مشارکت در حفظ، ارتقاء و مدیریت شهری را در نظر بگیرند.

از طرفی حضور زنان در مدیریت شهری با توجه به تعداد زنان عضو شورا، همچنین مشارکت آنان در پست ها و تصمیم گیری های مدیریتی نقش بسزایی در پیشرفت شهر و جامعه خواهد داشت  و این در حالی است که آمارهای بررسی شده مربوط به آموزش عالی حکایت از کاهش فاصله میان مردان و زنان و برابری نسبی میان دو جنس را دارد؛ ولی سهم زنان در مدیریت و اشتغال آن چنان که انتظار می رود افزایش پیدا نکرده است و این شاید به دلیل نگرش فرهنگی و دیدگاه هایی از سوی مردان جامعه باشد.

در اسلام زنان در مسائل اجتماعی شرکت می کنند و هیچ منعی برای شرکت در فعالیت های گروهی ندارند و این را می توان در آیات و روایات متعدد دید و به عینه مشاهده و همچنین درکلام بزرگان ملاحظه کرد.

رشد شتابان شهر و شهرنشینی و ظهور و بروز مسائل مختلف فرهنگی و اجتماعی در زندگی شهری، توجه و مشارکت طبقات مختلف اجتماعی در شهر را می‌طلبد و رفع انواع تبعیض‌ها و بالا بردن مشارکت؛ خود نیازمند وجود زمینه‌های مناسب و ظرفیت‌های لازم می‌باشد.

مشارکت زنان در امور اجتماعی، یکی از اهداف توسعه پایدار است. «دست‌یابی به برابری جنسیتی و توانمندسازی همه زنان و دختران» در همه عرصه‌های زندگی اجتماعی، به عنوان یکی از آرمان‌های ۲۰۳۰ سازمان ملل تعریف شده و در ذیل آن، چشم‌انداز و اهداف مشخص و مدونی برای همه کشورها در نظر گرفته شده است.

کارشناسان در این باره می گویند: نقش چشمگیر زنان، در عرصه های مدیریت شهری روز به روز فزونی یافته و بیش از پیش نیازمند توجه و اعتماد است.

زنان با توجه به شرایط تحصیلی، جایگاه اجتماعی، تعهد کاری و حس همدلی و همکاری، آماده پذیرش هر چه بیشتر مسئولیت ها در ساختار شهر هستند و بدین منظور تقویت منابع اجتماعی و سرمایه‌های انسانی می تواند بستر فعالیت هر چه بیشتر این بخش از جامعه را فراهم آورد.

زنان در تاریخ معاصر کشور نیز نشان داده اند که می توانند در کنار مردان در عرصه‌های مدیریت شهری، اقتصاد، دفاع مقدس، ورزش، فرهنگ، سیاست، هنر، اجتماع و شهر نقش موثری ایفا کرده و برای میهن اسلامی افتخارآفرینی‌های ارزنده‌ای داشته باشند، تجربه درگیر شدن و رهبری زنان در سیاست‌های محلی عموماً نشان‌دهنده پیشرفت‌های عمده در موفقیت مشارکت اجتماعی افراد و کارآمدی سیاسی است، زیرا زنان به ابعاد نیازهای همه گروه‌ها در اجتماع توجه می‌کنند و صرفاً به دیدگاه و تمایلات اعضای قدرتمند و مؤثر جامعه محدود نمی‌شوند.

اغلب زنان در پی ایجاد پل‌هایی بر روی تقسیم‌بندی‌های اجتماعی، فرهنگ و نژادی و نیز ناسازگاری‌ها در اجتماع هستند. برای سپردن مسئولیت مدیریت شهری به زنان موانع و محدودیت های مختلفی وجود دارد که در ادامه به برخی از این موانع و راهکارهای غلبه بر آنها اشاره می شود.

گام اول عادلانه کردن زیست اجتماعی در شهر: در شهرهای ما آمادگی لازم برای زیست اجتماعی زنان به طور کامل فراهم نشده است؛ بنابراین لازم است تغییر رفتار جامعه و ساختارها در دستور کار قرار گیرد.

گام دوم لزوم اصلاح ساختار جذب نیرو در ساختار مدیریت شهری (شهرداری و سازمان های وابسته) است.

گام سوم اصلاح اقداماتی که تلاش در تفکیک جنسیتی حوزه‌های عمومی دارند.

در هر حال: باید بررسی کرد اگر بخواهیم به سمت این سیاست برویم آیا کمک به ارتقا موقعیت زنان خواهد بود یا به ضرر آنها و آیا این تفکیک‌ها می‌تواند به توانمند شدن آنها کمک کند یا خیر!؟ به نظر می‌رسد این جداسازی‌ها جزء در موارد خاص، هیچگاه به نفع زنان نبوده است.

گام چهارم راهکارهای غلبه بر موانع حضور زنان در جامعه، برخلاف کسانی که در خصوص جایگاه زنان حساسیت نشان داده و مقاومت می‌کنند، اگر بخواهیم به سمت جامعه‌ای عادلانه، سالم و پویا حرکت کنیم، باید سهم زنان را نیز ببینیم زیرا جامعه سالم، جامعه‌ای است که زنان در آن جایگاهی داشته باشند؛ لذا تغییر نگرش منجر به مقاومت های مدیران تصمیم گیر، این گام را در بر می گیرد.

با توجه به سخنان رییس‌جمهوری که در برنامه خود اعلام کرده، باید به سمتی برویم که تا ۴ سال آینده ٣٠ درصد از جایگاه‌های مدیریتی به زنان اختصاص داده شود، این سیاست می‌تواند در شهرداری ها نیز دنبال شود.

در حال حاضر در شهرداری های دنیا، حدود ۱۵ درصد از جایگاه مدیریت های شهری، به زنان اختصاص پیدا کرده است، این آمار در حوزه مدیریت شهری در تهران، ۱۳درصد بوده حال آنکه حدود ۲۰ درصد از شاغلین شهرداری تهران را زنان تشکیل می دهند؛ البته این مقدار در برنامه های استراتژیک شهرداری تهران، رو به افزایش بوده و پیش بینی شده به ۳۰ درصد برسد.

در کل، شهرها دارای کارکردهای متنوع اجتماعی، فرهنگی، ‌ تربیتی و کارآفرینی هستند که زنان می‌توانند با بهره گیری از توانمندی‌های خود، مدیریت این بخش‌ها را برعهده گیرند.

امروز زنان در بدنه‌های مدیریت شهری نقش ناچیزی دارند، این در حالی است که در کشورهای پیشرفته مشارکت مساوی مردان و زنان را شاهد هستیم. مسایل و مشکلات موجود در اصفهان زمینه حضور زنان در جامعه را فراهم ساخته و بارها شاهد حضور حساس زنان در مدیریت شهری بوده‌ایم.

حضور زنان در مدیریت شهری با توجه به نقش محوری  که دارند، می‌تواند توسعه شهر را طولانی‌تر و پایدار سازد، ضمن اینکه شهرداری‌ها می‌توانند در توسعه آموزش و توانمندسازی زنان نقش تاثیرگذاری داشته باشند و از این می‌توان نسل آینده مسئولیت پذیری را تربیت کرد./ایمنا