بعد از مدت ها سوار تاکسی شدم، پیرزنی داخل تاکسی بود که مسیرش به یکی از بانک های سطح شهر ختم می شد. به راننده تاکسی گفت: مادر بانک را رد نکنی، راننده تاکسی گفت: نه مادرم هواسم هست. در طول مسیر این جمله را چندین بار تکرار کرد. به بانک مقصد رسیدیم پیرزن خواست از تاکسی پیاده شود، راننده با مهربانی گفت: مادرم مواظب باش عجله نکن. پیرزن نگاهی به راننده کرد و با لبخند از تاکسی پیاده شد. پیرزن که در تاکسی را بست، راننده گفت: امان از پیری… و بعد بیتی از حافظ زیر لب زمزمه و حرکت کرد هر چند پیر و خسته دل و ناتوان شدم، هر گه که یاد روی تو کردم جوان شدم.

به گزارش روابط عمومی شهرداری سبزوار، بدون اینکه مسافران حرفی بزنند شروع کرد به صحبت کردن. از اختلاس ها، رانت خواری ها، احتکارها، رفتار فلان مدیر و قاضی بگیر تا کلاهبرداری کاسب مغازه محله از همسایه شان، نوسان قیمت ها، دلار، ارز و تورم موجود در بازار. چنان اوضاع کشور را به سبک خود کارشناسی و تجزیه و تحلیل می کرد که آدم ناخودآگاه فکر می کرد گویی در یک همایش چند جانبه با کارشناسان مختلف در حوزه مسائل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی حاضر شده که باید سراپا گوش باشد.

صحبت هایش را همچنان ادامه داد و از اینجا وارد بیان مشکلات شغلش شد، می گفت: درآمد این شغل در برابر هزینه بنزین، روغن و استهلاک خودرو بسیار ناچیز است و در شرایطی که نرخ تورم هر روز بالاتر می‌رود، نرخ قطعات خودرو و روغن نیز مانند سایر اجناس افزایش می‌یابد اما کرایه تاکسی‌ها چندان رضایت بخش نیست.

او ادامه داد: راننده تاکسی بودن یکی از سخت‌ترین شغل‌هاست و امروز با وجود فعالیت تاکسی‌های اینترنتی و مسافربرهای شخصی خستگی بر تن همه ما مانده و درآمدمان را بسیار کاهش داده است.

این راننده تاکسی اظهار داشت: یک زمانی مهمترین مشکل ما رانندگان تاکسی، فعالیت آزادانه مسافربرهای شخصی بود که حالا چندی است تاکسی‌های اینترنتی نیز به جمع این مسافربرهای شخصی افزوده شده‌اند و کار ما را حسابی کساد کرده‌اند.

‌وی افزود: من نمی دانم مردم چگونه می‌توانند با هر ماشینی که جلوی آن‌ها پارک می‌کند این طرف و آن طرف بروند؟ مگر صفحه حوادث در روزنامه‌ها و فضای مجازی را نمی‌بینند؟

او می گفت: شغل ما نه مرخصی دارد و نه سرما و گرما می شناسد! درآمدمان هم اگر زیاد باشد که هیچوقت نیست، چون روزانه آن را دریافت و خرج خانه می‌کنیم چیزی برایمان باقی نمی ماند.

این راننده تاکسی ادامه داد: افرادی که دارای شغل های دولتی هستند و بعد به بازنشستگی می رسند نخستین گزینه ی شغلی، که به آن فکر می کنند مسافر کشی و راننده تاکسی شدن است. اما آیا واقعا مسافرکشی برای آدم شغل می‌شود؟

با یکی از اقوام که به تازگی بازنشسته شده صحبت می کردم که چرا اومدی توی این شغل گفت: شغل ساده و در دسترسی به نظر می‌آید. خودت آدم خودت هستی و سرمایه چندانی هم نمی‌خواهد…

این راننده تاکسی ادامه داد: از کله سحر تا پاسی از شب در خیابان هایی که حالا ترافیک هم به آن اضافه شده برای هر مسافر چندین بار ترمز می زنیم اما… به اینجای صحبتش که رسید مسافری گفت: من پیاده می شوم. آقا چقدر شما حرف زدید. سرمان درد گرفت. در تاکسی را بست و رفت. راننده تاکسی بی آنکه حرفی بزند، حرکت کرد.

جالب بود او که خود زمان و زمین را تا چند دقیقه قبل نقد و بررسی و تجزیه و تحلیل می کرد و از رفتار فلان مدیر و رئیس و مردم در بروز همه مشکلات کشور حرف می زد، حالا خودش سعی می کرد با بوق های مکرر، حرف هایش را به کرسی بنشاند.

در طول مسیر رانندگان تاکسی را می دیدم که سعی می کردند با سبقت گرفتن از یکدیگر، عبور از خطوط ویژه تاکسی، بوق های مکرر، ترمزهای بیجا جلو هر عابری در خیابان، سد کردن مسیر گردش به راست و… به قول خودشان کسب روزی حلال کنند.(باید قدردان رانندگان با فرهنگی که با حسن خلق و انصاف هم با مسافران برخورد می کنند نیز بود).

به مقصد رسیدم از تاکسی پیاده شدم با خودم فکر کردم چرا تا کنون به این موضوع فکر نکرده ام که تاکسی ها را هم می توانیم رسانه بدانیم، رسانه‌ای که هم تاثیر پذیر و هم تاثیر گذار بر فرهنگ و جامعه هستند. این رسانه که روزانه حجم وسیعی از شهروندان را جا به جا می‌کند، مسلما می تواند در ارتقا سطح فرهنگ شهر موثر باشد و یا برعکس.

از این منظر هم می توان به موضوع نگاه کرد که در کنار بروز و ظهور فضای مجازی، انتشار نشریات و روزنامه ها و رسانه ملی، رانندگان تاکسی نیز به دلیل صحبت با مردم، شنیدن مشکلات مسافران و گوش دادن به اخبار رادیو در خودروهایشان و داشتن بعضا اطلاعات و اخبار بروز می توانند به عنوان رسانه ای مردمی واقع گرایانه در کنار دنیای اطلاعات و اخبار یاد شوند.

در ادامه گزارش با رئیس سازمان حمل و نقل بار و مسافر شهرداری سبزوار در خصوص صحبت های این راننده تاکسی به صحبت نشستم، او گفت: در سبزوار یک هزار و ۱۷۹ دستگاه تاکسی وجود دارد که از این تعداد ۱۴۱ دستگاه بی سیم و مابقی گردشی هستند و در ۵ خط ترمینال مسافربری، فرودگاه، دانشگاه حکیم سبزواری، بیمارستان واسعی و توحید شهر ارائه خدمات می دهند.

غلامرضا فردوسی افزود: ۱۰۰ شرکت تاکسی تلفنی در سبزوار نیز وجود دارد که با حدود ۷۰۰ دستگاه خودرو کار جابجایی مسافران درون شهری را بر عهده دارند.

از او در خصوص تاکسی های اینترنتی که گلایه های تاکسی داران سبزوار را در پی داشته است پرسیدم، بیان کرد: اخیرا در سطح شهر شاهد فعالیت تاکسی های اینترنتی هستیم که برای ساماندهی آنها چندین جلسه برگزار شده، اما متاسفانه فعلا راه به جایی نبرده است.

وی اضافه کرد: این تاکسی ها دارای شیوه نامه  و دستور العمل هایی هستند که مجوزشان را از اداره صنعت، معدن و تجارت دریافت می کنند اما فعالیت آنها باید به پذیرش نظارتی شهرداری ها نیز منوط شود، شهرداری ها در این رابطه دارای ضوابطی همچون دارا بودن سن ۲۳ سال، عدم سوء پیشینه، گواهینامه پایه ۲، عدم اشتغال در کار دیگری ، کارت سلامت و… هستند.

فردوسی تصریح کرد: در جلسات هم اندیشی که به تایید شورای ترافیک هم رسیده تمام رانندگان باید این ضوابط را رعایت و مجوز فعالیت خود را از سازمان حمل و نقل بار را بگیرند که متاسفانه تاکسی های اینترنتی این کار را نکرده و با رانندگان واجد شرایط کار نمی کنند.

رئیس سازمان حمل و نقل بار و مسافر شهرداری سبزوار با بیان اینکه تاکسی های اینترنتی نرخ گذاری مصوب سازمان را که مبنای کار تاکسی هاست را نیز رعایت نمی کنند، گفت: اخیرا این تاکسی ها کار را فراتر برده اند و به صورت تلفنی با شماره های چهاررقمی فعالیت می کنند که باعث ضرر رساندن به تاکسی های تلفنی های سطح شهر شده است.

فردوسی با بیان اینکه این سه عامل سبب بروز مشکلاتی و بر هم زدن نظم حمل و نقل شده است، بیان کرد: در حال حاضر در حال بررسی هستیم تا به راهکاری جهت ارائه خدمات نوین و طرح نظارتی شهرداری برای رفاه حال شهروندان و جلب رضایت آنها هستیم.

او در خصوص نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی نیز گفت: نوسازی ناوگان تاکسی از مدل ۸۵ به قبل به صورت کامل انجام شده و تاکسی فرسوده نداریم. براساس مصوبه جدید هیات وزیران عمر تاکسی های دوگانه سوز از ۱۰ به ۱۲ سال افزایش یافته که اکنون تاکسی های فرسوده انگشت شماری در سطح شهر فعالیت می کنند.

وی به خطی شدن تاکسی های سبزوار هم اشاره کرد و ادامه داد: طرح خطی شدن تاکسی ها را آغاز کردیم ، چون فرهنگ خطی شدن در سبزوار با کمی تاخیر شروع شده که نیاز به زیرساخت ها دارد فعلا تاکسی ها به صورت گردشی در حال فعالیت هستند، اما با توجه به توسعه شهر ما به اجرای این طرح به عنوان یک طرح اولویت دار نگاه می کنیم و برای اجرای آن از هیچ تلاشی مضایقه نمی کنیم.

فردوسی این مطلب را هم اضافه کرد که برای ارتقای سطح کمی و کیفی فرهنگی رانندگان ناوگان حمل و نقل عمومی دوره های آموزشی به صورت هفتگی در حوزه های مختلف برگزار می شود که تاکنون نتایج مثبتی حاصل شده است.

در هر صورت؛ در این گزارش تلاش شد به دو موضوع مشکلات تاکسی داران و نقش آنان در ارتقا و توسعه فرهنگ شهری ، هرچند به صورت مختصر نگاه شود. اما آنچه که در این رابطه مهم به نظر می رسد این است که مردم به ویژه شهروندان سبزواری روزانه زمان قابل توجهی از اوقات خود را تاکسی‌ها صرف می‌کنند و اگر خوب از این بستر اجتماعی استفاده شود، می تواند در توسعه فرهنگی نقش ویژه‌ای داشته باشد.

یکی از زمینه‌های خوب برای توسعه فرهنگی، تاکسی و رفتار رانندگان تاکسی هاست. این رفتار متاثر ازعوامل متعددی است و پرواضح است که تحصیل و آموزش تخصصی رانندگان از موثرترین این عوامل خواهد بود.

یکی از محورهای اساسی خدمات تاکسیرانی، ارائه خدمات به تاکسیرانی، ارائه خدمات به تاکسیران‌هاست. تاکسیرانان ارتباط مستقیم با شهروندان دارند، که ممکن است از تمامی اقشار و سنین باشند، از همین رو بایستی بتوانند با همه‌ی اقشار و افراد ارتباط برقرار کنند.

آشنایی با شهر، ضوابط اخلاقی و رفتاری، خودرو و سیستم مکانیکی آن، قوانین و مقررات راهنمایی رانندگی، دوره‌های امداد و نجات، اطفاء حریق و … از جمله نیازهای یک تاکسیران است که می‌توان با استفاده از دوره‌های آموزشی به آن‌ها پاسخ مناسب داد.

گزارش: سمانه علی اکبری-هفته نامه ستاره شرق