با قدم زدن در خیابان های شهرهای امروز خصوصا قسمت های نوساز آنها، آنچه شدیدا جلب توجه می کند، عدم همخوانی و هماهنگی در جداره های فضاهای شهری است، گویا مجموعه ای از ساختمان های منفرد و بدون هیچ ارتباط و پیوندی به طور تصادفی در کنار یکدیگر ریخته شده اند و بی هیچ قانونمندی بدنه فضاهای شهری را تشکیل داده اند.

به گزارش روابط عمومی شهرداری سبزوار، حال آن که جداره های شهری که در دوران های مختلف شکل گرفته است، در واقع نمایگر شخصیت شهر و حامل ارزش های فرهنگی و محیطی یک جامعه محسوب می شود. نمای هر بنا متصل و تاثیرگذار بر مجموعه شهری‌ است که در آن قرار دارد، از این رو هر نمایی که ایجاد می‎شود، بی شک بر بدنه هایی که در کنار آن‌ها قرار گرفته است تاثیر می‌گذارد. اگر نمای یک بنا بدون در نظر گرفتن ارتباط آن با بناهای اطراف ساخته شود، تناقضی در نمای شهری بوجود می آید و در پایان نیز شهری ساخته می‌شود، که همانند پازل چند هزار تکه‌ی نامرتب، چهره‌ای آشفته به خود می‌گیرد.

با توجه به اینکه در شهر سبزوار تاکنون ضوابط سختگیرانه و دقیقی وجود نداشته است تنها سلیقه سازندگان تعیین کننده نوع نما بوده و به همین دلیل گاه در بین نماهای معمول یک باره نمایی متفاوت به چشم می خورد که حتی در عین زیبایی به دلیل ناهمگون بودن با سایر نماها از نظر بصری خوشایند نیستند. در مورد نماهای شهری و چگونگی کنترل و شکل دادن به آنها سه رویکرد متفاوت وجود دارد :

رویکرد اول: (روشی که تاکنون وجود داشته) تمام اختیار تصمیم گیری پیرامون نماهای شهری تحت کنترل مالک بنا باشد و نمای ساختمان به صورت منفرد و جهت عرض اندام صاحبش طراحی می شود. این مسئله باعث اغتشاش ادراکی و بصری فضای شهری شده است.

رویکرد دوم : اینکه بخش عمومی و مدیریت شهری را مالک بلامنازع نماهای شهری می داند که در واقع برای جبران نقایص رویکرد اول در مواردی از راه حل سری سازی استفاده شده است که شکل یکنواختی را به دنبال می آورد، این یکنواختی نه فقط به کیفیت محیط شهری لطمه وارد می کند، بلکه توقع صاحب بنا را در رابطه با تشخص نما پاسخگو نبوده است.

رویکرد سوم : به تلفیقی از این دو و ایجاد تعادل میان حقوق عمومی و خصوصی می پردازد به گونه ای که هم بتواند انتظار مالک و طراح را برآورده کنند و هم سهم خود را به عنوان جزئی از یک کل هماهنگ در ایجاد فضای شهری مطلوب و جذاب ایفا کند.

نمای ساختمان جز پی از حقوق عمومی است و مالکین موظف هستند بسیاری از بایدها و نبایدها را در طراحی و ساخت نمای بنای خود رعایت کنند به همین دلیل رویکرد سوم بهترین گزینه جهت طراحی و ساماندهی نمای شهری می باشد.

  • تدوین راهنمای طراحی نمای شهری

شهرداری سبزوار از مهرماه سال ۱۳۹۶ با هدف ساماندهی و نظارت بر نحوه اجرا و طراحی نمای ساختمان ها ”راهنمای طراحی نمای شهری” را تدوین کرده است و به تمامی مهندسین ناظر و طراح معمار از طریق پوستر و کانال تلگرامی انجمن صنفی معماران اطلاع رسانی شده است.

راهنمای طراحی نمای شهری شامل عناصر پر اهمیت نما از قبیل:مصالح – ورودی ها- پیش آمدگی ها- خطوط افقی از قبیل خط زمین- خط طبقه اول- خط آسمان و … است. همچنین ممنوعیت استفاده از نمای شیشه ای و فلزی و ممنوعیت استفاده از رنگ های تند و نامتعارف و پرهیز از بکارگیری مصالح متعدد و توجه به زمینه و همجواری ها و نوع کاربری ملک می باشد.

  • آموزش:

در مرحله بعدی با آموزش به مالکین و مهندسین طراح و ناظر معمار از طریق برگزاری کلاس های آموزشی در محل ساختمان سازمان نظام مهندسی سبزوار در جهت پیشبرد اهداف کیفی ارتقا کیفی نمای شهری گام برداشت.

 

  • برگزاری اولین نشست علمی بررسی چرایی بهبود نمای شهری:

در راستای ارتقای کیفی نمای شهری شهرداری سبزوار در مرداد ماه ۱۳۹۷ با برگزاری نشست علمی با حضور اعضا هیئت علمی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه حکیم سبزواری- دانشگاه غیرانتفاعی ابن یمین- اعضای انجمن صنفی معماران و برخی از سازنگان ساخت و ساز شهری از تجربیات و تخصص حاضرین در جهت بهبود عملکرد در این حوزه بهره برد.

 

  • تشکیل کمیته نما

جهت اجرایی شدن ساماندهی چهره و نمای شهر از مهرماه سال ۱۳۹۶ کمیته نما در سازمان نظام مهندسی ساختمان سبزوار با حضور دو نفر نماینده شهرداری – دو نفر نماینده سازمان نظام مهندسی- دو نفر از اعضای هیئت علمی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه حکیم سبزواری و یک نفر نماینده مسکن و شهرسازی تشکیل گردید.

عملکرد این کمیته به گونه ای است که نقشه های نمای کلیه املاک در زمان شروع بکار بررسی می گردد. و نمایی که موارد راهنمای طراحی نما را رعایت کرده باشد- در این کمیته تایید می گردد.

 

  • تشکیل کمیته نظارت نما:

کمیته نظارت نما با دو هدف اصلی از مهر ماه ۱۳۹۷ تشکیل شد:

۱-         نظارت جهت بررسی نحوه اجرای نمای تایید شده در کمیته نما و بررسی میزان انطباق با طرح تایید شده ۲- آموزش و اطلاع رسانی به مالکین و ناظرین معمار در ابتدای شروع به کار

اعضای کمیته نظارت نما: یک نفر نماینده نظام مهندسی- دو نفر نماینده شهرداری- یک نفر نماینده راه و شهرسازی- یک نفر مسیول امور مهندسین ناظر شهرداری منطقه مربوطه

 

  • پیگیری اخذ نمایندگی کمیته سیما و منظر استان در سبزوار

به منظور فراهم نمودن تحقق پذیری مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با موضوع ضوابط و مقررات ارتقای کیفی سیما و منظر شهری به شماره ۵۵۰۱۹/۳۱۰/۳۰۰ مورخ ۲۹/۱۰/۸۷ شهرداری سبزوار در خصوص تفویض اختیار تشکیل جلسات کمیته سیما و منظر شهری استان به شهرستان در ابتدا لایحه ای در تاریخ ۱۴/۹/۹۷ با موضوع اعضای کمیته و گردش کار به شورای اسلامی شهر سبزوار ارسال کرد که هم اکنون در محله تصویب می باشد و پس از تصویب شورای شهر این اختیار توسط اداره کل راه و شهرسازی استان به شهرداری سبزوار تفویض می گردد.

ارکان کمیته سیما و منظر شهری شهرداری سبزوار :

این کمیته نهادی تخصصی غیر بخشی، غیر انتفاعی است که به منظور ایجاد هماهنگی میان کلیه سازمانها، نهادها، دستگاه ها، شرکت ها و موسسات ذیربط در امر ارتقا کیفی سیما و منظر شهری و با عضویت:

  1. نمایندگان شهرداری
  2. مهندسین مشاور تهیه کننده طرح
  3. سازمان میراث فرهنگی
  4. سازمان نظام مهندسی
  5. اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی
  6. دو نفر از اعضا هیئت علمی دانشکده های معماری و شهرسازی
  7. سازمان مسکن و شهرسازی تشکیل می گردد.

–          مدیر (معاون) شهرسازی و معماری شهرداری سبزوار دبیر کمیته خواهد بود.

–          اعضا کمیته توسط بالاترین مقام سازمان، نهاد یا دستگاه ذیربط در شهرستان تعیین می گردد.

–          اعضا کمیته بایستی دارای تخصص معماری، طراحی شهری و یا طراحی منظر باشند.

 

 فائزه صالحی ترابی- سرپرست اداره توسعه و زیباسازی شهری شهرداری سبزوار