پرتال شهرداری سبزوار » پیشینه سبزوار

پیشینه سبزوار


درباره ی اینکه سنگ بنای سبزوار را چه کسی پی ریزی کرده گفته های گوناگونی نقل شده ،و حتی تاریخ بیهق سه روایت ذکر کرده است ،اما نگارنده در جستاری در باره ی تاریخچه سبزوار و معمار آن بحث کرده است که کوتا ه شده ی آن ،در زیر آورده می شود

با توجه به اینکه فردوسی در پایان پادشاهی بهمن پسر اسفندیار آورده است که ؛

پسر بود او را یکی شیر گیر

که ساسان همی خوانَدَش اردشیر

یکی دخترش بود نامش هُُمای

هنرمند و با دانش وپاک رای ….

اگر دختر آید ورا گر پسر

ورا باشد این تخت و تاج و کمر

چو ساسان شنید این سخن خیره شد

ز گفتار بهمن دلش تیره شد

به سه روز و سه شب بسان پلنگ

از ایران به مرزی دگر شد ز ننگ

دمان تا به شهر نشابور شد

پر آزار شد و ز پدر دور شد

ساسان در نیشابور گله داری آغاز می کند و از پایتخت بهمن – که به روایت آثار الباقیه ،بهمن نامه والکامل و….بلخ بوده – تا نیشابور بیش از سه روز و سه شب راه نبوده است ،بنابراین ،ساسان از بلخ می گریزد و در بیهق چوپانی می کند و چون کار پستی را پیشه کرده بود ،مردمان دیگر ،او را گدا خواندند.به طوری که در لغت نامه ی دهخدا “سوس”به فقیر گدا معنی شده است.از طرفی دیگر هنوز نام ساسان در کاریز منسوب به او در سبزوار پا بر جاست.در روستای مغیسه کاریزی هست به نام “سوس کِرِز”(=ساسان کاریز)؛و روستای مغیسه نیز از دو واژه ی “مغ+سوس”ترکیب شده است .یعنی ساسانِ مغ؛زیرا ساسان از خانواده ی گشتاسپ زردشتی بوده .و گشتاسب بنا به نص صریح “زند و هومن یشت”آتشکده آذر بر زین مهر سبزوار را بنیاد نهاده است .بنابراین تعریف ؛تاریخ دقیق بنای شهر سبزوار به تاریخ دقیق پادشاهی گشتاسپ بر می گردد و اگر نظر ابوریحان را بپذیریم که از پادشاهی گشتاسپ تا یزد گرد ۱۲۲۱ سال می گذرد – می دانیم پس از ۱۲۰ سال پادشاهی به بهمن رسید و بهمن هم ۱۱۲ سال حکومت کرد و از تاریخ بهمن تا کنون ۲۳۹۰ سال قمری می گذرد و باید بنای شهر را به سالیانی جلوتر از وفات بهمن عقب برد – پس می توان تاریخ تقریبی سبزوار را با پشتوانه ی متون تاریخی ،ادبی و زردشتی حدود ۲۴۰۰ سال پیش دانست .بی شک سازنده و معمار آ ن را ساسان پسر بهمن نواده ی گشتاسپ دانست که اندکی پس از زردشت می زیسته

 

 

مردم سبزوار معتقدند جنگ ایرانیان و تورانیان در حوالی سبزوار اتفاق افتاده‌است. همین طور معتقدند مقبره سهراب در این شهر و در محل فعلی شهرداری سبزوار قرار داشته‌است و کلاه خود و زره مکشوفه در سال‌های گذشته به موزه آستان قدس رضوی تحویل شده و شهرداری سبزوار در حال حاضر بنای یادبودی بر آن نهاده‌است.

میدان دژ سپید ‘ و به عبارتی رزمگاه رستم و سهراب محلی واقع در محوطه فعلی شهرداری سبزوار است .

 

به دژ سپید ، نحوه معماری آن و نحوه برخورد مردم با این واقعه اسطوره ای در كتاب تاریخ ابوالحسن زید بیهقی به جا مانده از حدود یك هزار سال قبل اشاره شده، حتی مستشرقان از جمله ‘جیمز داون انگلیسی’ كه از جمله اولین مستشرقین معتبر است به موضوع رزم رستم و سهراب در سبزوار پرداخته است.


جیمز داون در كتاب ‘عارف دیهیم دار’ كه تالیف آن به حدود پانصد سال قبل بر می گردد ، در مورد سفر شاه اسماعیل صفوی به سبزوار و مواجهه مردم با وی در مورد نمایش نبرد رستم و سهراب چنین نوشته است:شاه اسماعیل كه گفتیم چگونه علاقه به شاهنامه و تكثیر آن و اینكه مردم ایران شاهنامه خوان شوند، داشت از این دعوت حیرت كرد چون انتظار نداشت كه مردم سبزوار طوری با شاهنامه مانوس باشند كه صحنه جنگ رستم و سهراب را نمایش بدهند.
اما وجوه سبزوار به او گفتند كه مردم شهر ،حتی قبل از اینكه فردوسی شاهنامه را بسراید از چگونگی جنگ رستم و سهراب اطلاع داشتند، حیرت شاه اسماعیل از آن گفته بیشتر شد و پرسید چگونه شما قبل از اینكه شاهنامه سروده شود از واقعه جنگ رستم و سهراب اطلاع داشتید و آنها جواب دادند برای اینكه میدان جنگ رستم و سهراب در این شهر بود’.
‘شاه اسماعیل با شگفتی پرسید شما از كجا می دانید كه میدان جنگ رستم و سهراب در این شهر بوده وجوه سبزوار پاسخ دادند كه این روایت سینه به سینه نقل شده و قبل از اینكه شاهنامه از طرف فردوسی سروده شود در این شهر همه از این روایت آگاه بودند.’
در طی قرون مختلف این موضوع به كرات توسط نویسندگان، مورخان، ادباء ، جغرافیدانان و فرهنگ نویسان گوناگون مطرح شده كه فرهنگ جهانگیری ، هفت اقلیم ، برهان قاطع ، انجمن آرای ناصری ، گنج دانش ،المنجد ، لغت نامه دهخدا ، تاریخ ایران(نوشته مستشرقین روسی)، راهنمای خراسان، جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران و شناخت خراسان از جمله آنها است.
سپید دژ یا دیو سپید و یا دژ سپید وجود خارجی داشته كه به استناد تاریخ ابوالحسن زید بیهقی در آن دوران هر ساله بیرون آن را با ماده سفید رنگی مانند گچ پوشانده و مرمت و نگهداری می كردند .

 

منبع : وب سایت روزنه دات کام




shora_logo